Διαχείριση συναισθημάτων στα παιδιά: γιατί είναι δύσκολο και πώς τα βοηθάμε!

Πολλά παιδιά δυσκολεύονται να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους. Τα ξεσπάσματα, τα

κλάματα, η γκρίνια ή ακόμα και η επιθετικότητα δεν είναι τυχαία. Συνήθως προκύπτουν

όταν ένα παιδί νιώθει έντονα συναισθήματα που δεν ξέρει ακόμα πώς να τα ελέγξει.

Κάποια παιδιά μπορεί να έχουν μάθει ότι με αυτές τις συμπεριφορές κερδίζουν προσοχή ή

κάτι που θέλουν. Ωστόσο, υπάρχουν και παιδιά που απλώς βιώνουν τα συναισθήματα πιο

έντονα και δυσκολεύονται να ηρεμήσουν. Αυτό δεν είναι επιλογή τους — είναι μια

δεξιότητα που ακόμα αναπτύσσεται.

Το θετικό είναι ότι η ικανότητα να ηρεμεί ένα παιδί και να διαχειρίζεται όσα νιώθει μπορεί

να διδαχθεί.

Τι συμβαίνει όταν ένα παιδί «ξεσπά»

Όταν ένα παιδί κατακλύζεται από έντονα συναισθήματα, δεν μπορεί να σκεφτεί λογικά. Η

«συναισθηματική» πλευρά του εγκεφάλου παίρνει τον έλεγχο και η λογική δεν μπορεί να

παρέμβει εκείνη τη στιγμή.

Γι’ αυτό και δεν έχει αποτέλεσμα να προσπαθούμε να του εξηγήσουμε τι έκανε λάθος την

ώρα της έντασης. Η συζήτηση έχει νόημα μόνο όταν το παιδί έχει ήδη ηρεμήσει.

Μαθαίνοντας τα παιδιά να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους

Τα συναισθήματα δεν εμφανίζονται ξαφνικά· χτίζονται σταδιακά. Αν βοηθήσουμε τα παιδιά

να τα αναγνωρίζουν νωρίς, μπορούν πιο εύκολα να τα διαχειριστούν πριν φτάσουν στο

σημείο της έκρηξης.

Είναι σημαντικό επίσης να καταλάβουν ότι δεν υπάρχουν «κακά» συναισθήματα. Ο θυμός,

η λύπη ή το άγχος είναι φυσιολογικά και αποδεκτά. Αυτό που χρειάζεται εκπαίδευση είναι

ο τρόπος που τα εκφράζουμε.

Ένα απλό εργαλείο είναι να χρησιμοποιούμε μια κλίμακα έντασης (π.χ. από το 1 έως το 10),

ώστε το παιδί να αρχίσει να κατανοεί πόσο έντονα νιώθει κάθε φορά.

Ο ρόλος του γονέα ως παράδειγμα

Τα παιδιά παρατηρούν και μιμούνται. Όταν εμείς μιλάμε για τα δικά μας συναισθήματα και

δείχνουμε πώς τα διαχειριζόμαστε, τους δίνουμε ένα πολύτιμο πρότυπο.

Ακόμα και απλές φράσεις όπως «είμαι εκνευρισμένος, θα πάρω λίγο χρόνο να ηρεμήσω»

μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Επιβεβαίωση συναισθημάτων

Ένα παιδί χρειάζεται πρώτα να νιώσει ότι το καταλαβαίνουμε. Η επιβεβαίωση σημαίνει ότι

αναγνωρίζουμε αυτό που νιώθει, χωρίς απαραίτητα να συμφωνούμε με τη συμπεριφορά

του.

Για παράδειγμα: «Καταλαβαίνω ότι θύμωσες» — όχι «δεν έχεις λόγο να θυμώνεις».

Αυτή η στάση βοηθά το παιδί να ηρεμήσει και να νιώσει ασφάλεια.

Όρια και συνέπεια

Η αποδοχή των συναισθημάτων δεν σημαίνει αποδοχή κάθε συμπεριφοράς. Τα παιδιά

χρειάζονται σαφή όρια και σταθερότητα.

Οι καθημερινές ρουτίνες και οι ξεκάθαρες προσδοκίες τα βοηθούν να αισθάνονται

ασφάλεια και να αντιδρούν με λιγότερη ένταση.

Προσοχή στη συμπεριφορά που ενισχύουμε

Τα παιδιά συχνά επαναλαμβάνουν συμπεριφορές που τους φέρνουν προσοχή. Γι’ αυτό

είναι σημαντικό:

 να μην ενισχύουμε αρνητικές αντιδράσεις

 να δίνουμε έμφαση και προσοχή στις θετικές προσπάθειες

Ακόμα και μια μικρή προσπάθεια ηρεμίας αξίζει αναγνώριση.

Διδάσκοντας τρόπους ηρεμίας

Κάθε παιδί χρειάζεται εναλλακτικούς τρόπους για να ηρεμεί. Μπορεί να είναι:

 βαθιές αναπνοές

 ήρεμη μουσική

 ένα ήσυχο σημείο στο σπίτι

 αγαπημένα αντικείμενα

Μια «γωνιά ηρεμίας» μπορεί να λειτουργήσει πολύ βοηθητικά, όχι ως τιμωρία αλλά ως

χώρος αποφόρτισης.

Κλείνοντας

Η διαχείριση των συναισθημάτων είναι μια δεξιότητα που χτίζεται σταδιακά. Με υπομονή,

συνέπεια και σωστή καθοδήγηση, τα παιδιά μπορούν να μάθουν να αναγνωρίζουν όσα

νιώθουν και να τα εκφράζουν με πιο υγιή τρόπο.

Και το πιο σημαντικό: όλα ξεκινούν από το παράδειγμα των ενηλίκων.

Βιβλιογραφία

Ελληνική βιβλιογραφία

 Ανδριοπούλου, Π., & Πετρογιάννης, Κ. (2025). Ο ρόλος του δεσμού στη ρύθμιση των

συναισθημάτων στα παιδιά: Ανασκόπηση. Psychology: The Journal of the Hellenic

Psychological Society.

 Γκέλου, Ι. (2021). Γονεϊκή νοητικοποίηση και συναισθηματική αυτορρύθμιση

παιδιών. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

 Χατζηχρήστου, Χ. (2015). Πρόληψη και προαγωγή της ψυχικής υγείας στο σχολείο

και στην οικογένεια. Αθήνα: Gutenberg.

Ξένη βιβλιογραφία (βασικές πηγές)

 Gottman, J. M., & DeClaire, J. (2011). Η συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών.

Αθήνα: Πεδίο.

 Gratz, K. L., & Roemer, L. (2004). Multidimensional assessment of emotion regulation

and dysregulation.

 Zeman, J., Shipman, K., & Penza-Clyve, S. (2001). Children’s Emotion Management

Scales.

 Gullone, E. (2016). Emotion Regulation in Children and Adolescents. Guilford Press.

Συμπληρωματικές πηγές (άρθρα/online)

 Positive Parents (2023). Θετική γονεϊκότητα και συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.