ΧΤΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΑΥΤΟΠΕΠΟΙΘΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΑΣ
Όλοι θέλουμε τα παιδιά μας να πιστεύουν στον εαυτό τους. Να δοκιμάζουν
χωρίς φόβο. Να αντέχουν την αποτυχία. Να μη διαλύονται όταν κάτι δεν
πηγαίνει όπως το περίμεναν.
Η αυτοπεποίθηση, όμως, δεν είναι έμφυτο χαρακτηριστικό. Δεν χαρίζεται.
Δεν εμφανίζεται ξαφνικά στην εφηβεία. Χτίζεται σταδιακά — μέσα από
μικρές, καθημερινές εμπειρίες και, κυρίως, μέσα από τη σχέση μας μαζί τους.
Η εσωτερική φωνή που θα έχουν ως ενήλικες διαμορφώνεται τώρα. Και εμείς
συμμετέχουμε ενεργά στη διαμόρφωσή της.
1. Η δύναμη της αναγνώρισης
Φανταστείτε ένα παιδί που προετοιμάστηκε για έναν αγώνα κολύμβησης.
Προπονήθηκε, κουράστηκε, είχε άγχος. Στον αγώνα, όμως, δεν κατάφερε να
βελτιώσει τον χρόνο του.
Ή ένα παιδί που έγραψε ένα κείμενο με αρκετά ορθογραφικά λάθη και
απογοητεύτηκε όταν είδε τις πολλές διορθώσεις.
Εκείνη τη στιγμή, τι χρειάζεται περισσότερο;
Κριτική; Επισήμανση λαθών; Σύγκριση με άλλους;
Ή μήπως χρειάζεται να ακούσει:
«Είδα πόσο προσπάθησες.»
«Βελτιώθηκες σε σχέση με την προηγούμενη φορά.»
«Τα λάθη είναι μέρος της μάθησης.»
Όταν αναγνωρίζουμε τη διαδικασία και όχι μόνο το αποτέλεσμα, δίνουμε στο
παιδί ένα σταθερό μήνυμα:
Η αξία σου δεν εξαρτάται από τη νίκη ή από το πόσα λάθη έκανες.
Και αυτό είναι βαθιά ενδυναμωτικό.
2. Όταν παρεμβαίνουμε πολύ γρήγορα
Σκεφτείτε ένα παιδί που προσπαθεί να μάθει μια καινούρια άσκηση στο
μπάσκετ. Χάνει το σουτ ξανά και ξανά. Εκνευρίζεται.
Ή ένα παιδί που γράφει μια λέξη λάθος τρεις φορές στη σειρά και λέει:
«Δεν θα μάθω ποτέ ορθογραφία.»
Είναι δελεαστικό να πούμε:
«Άσε, δεν πειράζει, δεν είναι για σένα.»
ή
«Σου το είχα πει να προσέχεις περισσότερο.»
Όμως κάθε φορά που σπεύδουμε να κλείσουμε τη δυσκολία, αφαιρούμε μια
ευκαιρία ανάπτυξης.
Αντί γι’ αυτό, μπορούμε να πούμε:
«Θες να το δοκιμάσουμε ξανά;»
«Τι πιστεύεις ότι μπορείς να κάνεις διαφορετικά;»
Δεν ακυρώνουμε τη δυσκολία.
Στεκόμαστε δίπλα της.
Και μέσα από αυτή τη διαδικασία γεννιέται το «Μπορώ να βελτιωθώ».
3. Όταν έρχεται η απογοήτευση στις σχέσεις
Η αποτυχία δεν αφορά μόνο επιδόσεις. Αφορά και σχέσεις.
Ένα παιδί δεν το κάλεσαν σε ένα πάρτι.
Ή είχε μια σύγκρουση με την καλύτερή του φίλη.
Ή νιώθει ότι «δεν το παίζουν» στο διάλειμμα.
Είναι στιγμές που αγγίζουν βαθιά την αυτοεικόνα του.
Αν πούμε:
«Έλα τώρα, βρες άλλους φίλους.»
μπορεί να μειώσουμε το συναίσθημα.
Αν όμως πούμε:
«Φαίνεται ότι σε πλήγωσε αυτό. Θες να μου πεις τι έγινε;»
τότε του δίνουμε χώρο να επεξεργαστεί το βίωμά του.
Και μετά μπορούμε να ρωτήσουμε:
«Τι θα ήθελες να κάνεις από εδώ και πέρα;»
Έτσι, το παιδί δεν μαθαίνει μόνο να διαχειρίζεται τη στενοχώρια —
μαθαίνει ότι έχει επιλογές.
4. Οι συγκρίσεις που πληγώνουν σιωπηλά
Στον αθλητισμό:
«Ο συμπαίκτης σου έβαλε τρία γκολ.»
Στο σχολείο:
«Η Μαρία δεν κάνει τόσα ορθογραφικά λάθη.»
Στις σχέσεις:
«Ο αδερφός σου είναι πιο κοινωνικός.»
Χωρίς να το θέλουμε, περνάμε το μήνυμα:
«Δεν είσαι αρκετός έτσι όπως είσαι.»
Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό εξέλιξης.
Άλλα βελτιώνονται γρήγορα στην τεχνική.
Άλλα χρειάζονται περισσότερο χρόνο στη γλώσσα.
Άλλα δυσκολεύονται κοινωνικά αλλά έχουν βαθιά ενσυναίσθηση.
Η αυτοπεποίθηση ενισχύεται όταν το παιδί νιώθει ότι το βλέπουμε ολόκληρο
— όχι μόνο σε σύγκριση με άλλους.
5. Το παράδειγμά μας μιλά πιο δυνατά από τα λόγια
Αν μετά από μια δική μας αποτυχία πούμε:
«Ε, βέβαια , αφού είμαι άχρηστος.»
«Ποτέ δεν τα καταφέρνω.»
τότε το παιδί μαθαίνει ότι το λάθος σημαίνει απαξίωση.
Αν όμως πούμε:
«Δεν πέτυχε αυτό που προσπάθησα. Θα δω τι μπορώ να κάνω διαφορετικά.»
τότε του δείχνουμε ότι η αξία μας δεν ακυρώνεται από ένα αποτέλεσμα.
Το ίδιο μήνυμα χρειάζεται να περνάμε και σε εκείνα:
Ένα χαμένο πέναλτι, ένα διαγώνισμα με λάθη, μια φιλική παρεξήγηση δεν
καθορίζουν το ποιοι είναι.
6. Η αποτυχία ως εφόδιο ζωής
Το παιδί που δεν επιλέχθηκε στην ομάδα μπορεί να μάθει να επιμένει.
Το παιδί που κάνει ορθογραφικά λάθη μπορεί να μάθει να οργανώνει
καλύτερα τη μελέτη του.
Το παιδί που έχασε μια φιλία μπορεί να μάθει να θέτει όρια και να επιλέγει
σχέσεις που το σέβονται.
Η αυτοπεποίθηση δεν είναι η απουσία αποτυχίας.
Είναι η ικανότητα να συνεχίζουμε παρά την αποτυχία.
Και αυτή η ικανότητα καλλιεργείται όταν:
επιτρέπουμε τη δυσκολία,
ακούμε χωρίς να ακυρώνουμε,
ενθαρρύνουμε χωρίς να συγκρίνουμε,
πιστεύουμε στις δυνατότητές τους, ακόμη κι όταν εκείνα αμφιβάλλουν.
Η αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται με μεγάλα λόγια. Ούτε χτίζεται ξαφνικά στην
εφηβεία. Χτίζεται από τα πρώιμα βήματα του παιδιού.
Χτίζεται στις στιγμές μετά το λάθος.
Μετά τον χαμένο αγώνα.
Μετά από ένα διάλειμμα με απογοητεύσεις.
Μετά τη σελίδα γεμάτη διορθώσεις.
Και όταν το παιδί μάθει ότι η αξία του παραμένει σταθερή μέσα σε όλα αυτά,
τότε αρχίζει — σιγά σιγά — να χτίζει μια εσωτερική φωνή που λέει:
«Μπορεί να δυσκολεύτηκα. Αλλά μπορώ να συνεχίσω.»
